Dysplazja stawu biodrowego

Dysplazja stawu biodrowego (łac. dysplasia coxae congenita, ang. hip dysplasia) to wrodzona wada stawu biodrowego, charakteryzująca się niedorozwojem panewki stawowej. Etiologia tej choroby nie została jeszcze w pełni poznana. Jest to jedna z najczęstszych wad wrodzonych w Europie, częściej diagnozowana u noworodków płci żeńskiej.

Obraz kliniczny i przebieg

Dysplazja stawu biodrowego prowadzi do jego niestabilności. Kluczowe w diagnostyce są:

Objaw przeskakiwania (Ortolaniego) oraz
Objaw wyważania (Barlowa).

W przypadku jednostronnej dysplazji można zauważyć względne skrócenie kończyny. Dodatkowe objawy o mniejszej wartości diagnostycznej obejmują:

ograniczenie odwodzenia w stawie,
zwiększoną rotację wewnętrzną kończyny,
zmniejszoną ruchomość kończyny,
asymetrię fałdów tłuszczowych (udowych, pachwinowych i pośladkowych) u noworodka.

Rozpoznanie

Podstawową metodą diagnostyczną jest badanie ultrasonograficzne, które umożliwia ocenę bliższego końca kości udowej oraz panewki stawu biodrowego. Staw klasyfikowany jest według systemu Grafa na:

Typ I – stawy prawidłowe,
Typ II – stawy niedojrzałe fizjologicznie (IIa i IIb) lub dysplastyczne bez decentracji głowy kości udowej (IIc),
Typ III – stawy dysplastyczne z decentracją głowy kości udowej,
Typ IV – stawy zwichnięte.

Leczenie

Skuteczne leczenie wymaga szybkiego działania, najlepiej w pierwszych dniach życia dziecka. Standardowe podejście polega na utrzymaniu kończyn dolnych w pozycji płodowej (zgięcie około 110° i odwiedzenie około 50°) przy pomocy specjalistycznych urządzeń, takich jak:

uprząż Pawlika,
poduszka Frejki,
szyna (rozwórka) Koszli.

W przypadkach braku repozycji dalsze leczenie zachowawcze jest niewskazane ze względu na ryzyko trwałego uszkodzenia stawu. W takich sytuacjach stosuje się metody operacyjne, np. osteotomię transiliakalną miednicy sposobem Degi, w celu korekcji panewki.

Brak leczenia prowadzi do poważnych konsekwencji, takich jak:

opóźnienie rozwoju jądra kostnienia,
zmiany kierunku wzrostu głowy kości udowej,
powstanie biodra koślawego,
wytworzenie wtórnej panewki,
zmiany zwyrodnieniowe w późniejszym okresie życia.

Wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie są kluczowe dla zdrowia i funkcji stawu biodrowego.